Kế hoạch giáo dục khối 2 năm học 2026 – 2027: Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực, năng lực số và giáo dục AI

Kế hoạch giáo dục khối 2 năm học 2026 – 2027 là một tài liệu có phạm vi khá rộng, không chỉ thể hiện sự phân phối thời lượng các môn học mà còn cho thấy cách tổ chuyên môn chuyển hóa yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 thành những hoạt động dạy học cụ thể. Điểm đáng chú ý của kế hoạch là bên cạnh các nội dung giáo dục quen thuộc như đạo đức, kĩ năng sống, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông, giáo dục địa phương, quyền trẻ em…, tài liệu đã dành một vị trí tương đối rõ cho năng lực số và giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh học sinh tiểu học ngày càng tiếp xúc sớm với thiết bị số, Internet, các hệ thống thông minh và công cụ AI.

Tài liệu được xây dựng cho năm học 2026 – 2027, với phần căn cứ nêu Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, Công văn 2345/BGDĐT-GDTH, Quyết định 2308/QĐ-BGDĐT, Công văn 5208/BGDĐT-GDPT và Công văn 3456/BGDĐT-GDPT. Đáng chú ý, văn bản đã đưa nội dung triển khai khung năng lực số vào ngay phần căn cứ xây dựng kế hoạch, cho thấy năng lực số không được xem như một hoạt động bổ sung bên ngoài chương trình mà được đặt trong tổng thể kế hoạch giáo dục của khối.

Bài viết dưới đây không đơn thuần tóm tắt các bảng phân phối chương trình mà tập trung phân tích cấu trúc, tư tưởng giáo dục, điểm mạnh, giá trị thực tiễn, cách tích hợp AI và năng lực số, đồng thời chỉ ra một số điểm mà nhà trường và giáo viên nên tiếp tục rà soát để kế hoạch khi triển khai thực tế đạt hiệu quả cao hơn.

Kế hoạch giáo dục khối 2 được xây dựng theo hướng chuyển từ “dạy môn học” sang “tổ chức quá trình phát triển học sinh”

Một trong những điểm quan trọng nhất có thể nhận thấy khi đọc toàn bộ kế hoạch là tư duy xây dựng chương trình không dừng lại ở việc xác định “tuần này dạy bài gì”, mà đã bắt đầu quan tâm đến câu hỏi “học sinh sẽ hình thành được phẩm chất, kĩ năng và năng lực gì thông qua bài học đó”. Đây là một chuyển biến rất phù hợp với tinh thần của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Ngay phần đầu, kế hoạch mô tả khá rõ điều kiện thực hiện của khối 2: nhà trường có sự quan tâm của ban giám hiệu, sự phối hợp của cha mẹ học sinh, giáo viên có chuyên môn, cơ sở vật chất và thiết bị tương đối đầy đủ. Đặc biệt, tài liệu ghi nhận 100% lớp học có ti vi kết nối Internet và giáo viên được khuyến khích sử dụng cả đồ dùng dạy học có sẵn lẫn đồ dùng tự làm. Đây là nền tảng quan trọng để những nội dung về năng lực số, AI, học liệu điện tử và dạy học trực quan có thể được triển khai.

Một điểm đáng ghi nhận khác là kế hoạch không tách giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, năng lực số hay AI thành những “mảng” hoàn toàn độc lập. Thay vào đó, các nội dung được cài vào những bài học cụ thể. Chẳng hạn, trong Tiếng Việt, một bài đọc có thể đồng thời tạo cơ hội rèn kĩ năng giao tiếp, giáo dục quyền trẻ em và hướng dẫn học sinh tìm kiếm thông tin an toàn trên môi trường số. Trong Toán, một phép tính có thể trở thành tình huống để học sinh vừa hình thành kiến thức toán học, vừa hiểu rằng AI có thể hỗ trợ con người nhưng không thay thế tư duy và việc kiểm tra của con người.

Đây chính là hướng tích hợp có giá trị. Nếu giáo viên tổ chức tốt, học sinh sẽ không có cảm giác mình đang “học thêm một môn AI” hay “học thêm một bài về năng lực số”. Các em tiếp nhận những năng lực mới ngay trong quá trình học đọc, viết, tính toán, giao tiếp, trải nghiệm và giải quyết vấn đề.

Cấu trúc thời lượng cho thấy sự cân đối giữa kiến thức nền tảng và hoạt động giáo dục

Theo bảng tổng hợp, trong học kỳ I, Tiếng Việt được bố trí 180 tiết, Toán 90 tiết, Đạo đức 18 tiết, Tự nhiên và Xã hội 36 tiết, Giáo dục thể chất 36 tiết, Nghệ thuật 36 tiết và Hoạt động trải nghiệm 54 tiết. Tổng số tiết bắt buộc là 450 tiết. Ngoài ra, kế hoạch bố trí Tiếng Anh 36 tiết, Tiếng Việt tăng cường 72 tiết và Toán tăng cường 18 tiết, nâng tổng số lên 576 tiết trong học kỳ I. Sang học kỳ II, các môn bắt buộc tiếp tục được phân bổ theo cấu trúc tương tự, với tổng 425 tiết bắt buộc và 544 tiết nếu tính cả các nội dung tự chọn được nêu trong tài liệu.

Nhìn từ góc độ tổ chức dạy học, việc dành thời lượng lớn cho Tiếng Việt và Toán là hợp lí đối với học sinh lớp 2. Đây là giai đoạn học sinh tiếp tục củng cố nền tảng đọc, viết, nghe, nói, tính toán và giải quyết những tình huống học tập cơ bản. Những năng lực nền tảng này cũng chính là tiền đề để học sinh tiếp nhận năng lực số và AI một cách có ý nghĩa.

Đặc biệt, kế hoạch không để năng lực số cạnh tranh với kiến thức nền tảng. Trong nhiều trường hợp, công nghệ được sử dụng như một bối cảnh hoặc công cụ để làm rõ kiến thức. Ví dụ, khi học phép cộng, học sinh vẫn phải đặt tính, tính toán và kiểm tra bằng kiến thức toán học của mình; AI chỉ đóng vai trò tạo tình huống hoặc cung cấp một kết quả để học sinh đối chiếu. Với cách tiếp cận này, công nghệ phục vụ việc học chứ không biến thành mục tiêu cuối cùng của bài học.

Đây là điểm cần được giữ vững khi triển khai thực tế. Một kế hoạch giáo dục có nhiều nội dung AI nhưng nếu giáo viên dành quá nhiều thời gian cho thao tác thiết bị mà làm giảm thời lượng tư duy, giao tiếp và thực hành của học sinh thì hiệu quả giáo dục sẽ không cao. Giá trị của công nghệ nằm ở chỗ nó giúp học sinh học tốt hơn, chứ không phải ở việc tiết học có sử dụng thật nhiều ứng dụng.

Tiếng Việt là “trục tích hợp” nổi bật nhất của kế hoạch giáo dục khối 2

Nếu xem xét các nội dung chi tiết, Tiếng Việt là môn học thể hiện rõ nhất tư tưởng tích hợp của kế hoạch. Các chủ đề như “Em lớn lên từng ngày”, “Đi học vui sao”, “Niềm vui tuổi thơ”, “Mái ấm gia đình”, “Giao tiếp và kết nối”, “Việt Nam quê hương em”… tạo ra một không gian rất thuận lợi để giáo dục học sinh về bản thân, gia đình, bạn bè, trường học, cộng đồng và đất nước.

Điều đáng chú ý là mỗi bài không chỉ dừng ở việc dạy đọc, viết, từ ngữ, câu hay nói và nghe. Nhiều bài được gắn với một mục tiêu giáo dục cụ thể. Chẳng hạn, ngay ở Bài 1 “Tôi là học sinh lớp 2”, kế hoạch đưa vào kĩ năng giao tiếp thân thiện; ở Bài 2 “Ngày hôm qua đâu rồi?”, học sinh được giáo dục về việc quý trọng thời gian và biết sắp xếp học tập, vui chơi, nghỉ ngơi hợp lí.

Cách thiết kế này có ưu điểm lớn đối với học sinh lớp 2 bởi các em tiếp thu tốt nhất những giá trị đạo đức và kĩ năng khi chúng được đặt trong tình huống gần gũi. Một lời chào, một lời cảm ơn, cách chuẩn bị sách vở, cách giữ gìn trường lớp hay cách ứng xử với bạn bè đều có thể trở thành nội dung giáo dục trực tiếp.

Đặc biệt, kế hoạch đã bắt đầu đưa các nguyên tắc an toàn số vào những hoạt động đọc mở rộng. Học sinh được hướng dẫn lựa chọn nguồn thông tin phù hợp, không truy cập đường link lạ, không chia sẻ thông tin cá nhân và kiểm tra tên bài, tác giả, nguồn trước khi chia sẻ. Đây là cách tiếp cận rất đáng chú ý vì an toàn số được dạy từ những hành vi nhỏ, thay vì chỉ nói với học sinh những khái niệm chung chung về Internet.

Giáo dục AI trong Tiếng Việt được đặt theo hướng “biết sử dụng nhưng không phụ thuộc”

Một trong những giá trị nổi bật của tài liệu là AI không được giới thiệu theo kiểu thần kỳ hóa công nghệ. Trong nhiều bài học, kế hoạch cố tình đặt ra nguyên tắc: AI có thể hỗ trợ, nhưng học sinh phải kiểm tra, điều chỉnh và sử dụng bằng tư duy của chính mình.

Ví dụ, ở hoạt động đọc mở rộng, giáo viên có thể minh họa ChatGPT hoặc Google Gemini để gợi ý tên bài đọc; học sinh phải kiểm tra tên bài, tác giả và nguồn trước khi chia sẻ. Ở những bài khác, AI có thể gợi ý câu nói, lời xin lỗi hoặc cách kể chuyện, nhưng học sinh phải sửa lại để câu nói phù hợp với hoàn cảnh và thể hiện cảm xúc thật của bản thân.

Đây là một nguyên tắc giáo dục AI rất quan trọng ở tiểu học. Mục tiêu không phải là biến học sinh lớp 2 thành người sử dụng AI thành thạo về mặt kĩ thuật. Mục tiêu phù hợp hơn là giúp các em hình thành nhận thức ban đầu rằng công cụ AI có thể đưa ra gợi ý nhưng kết quả không mặc nhiên đúng; con người phải biết kiểm tra và chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng.

Bài “Từ chú bồ câu đến in-tơ-net” là một ví dụ khá rõ. Kế hoạch vừa giới thiệu Internet như môi trường kết nối, vừa hướng dẫn học sinh không bấm vào đường link lạ, không chia sẻ thông tin cá nhân hoặc mật khẩu và biết báo người lớn khi gặp tin nhắn đáng ngờ. Đồng thời, AI được đặt trong bối cảnh giao tiếp có trách nhiệm.

Nếu được triển khai đúng, những nội dung này sẽ tạo ra nền tảng ban đầu cho “văn hóa số” của học sinh: biết hỏi, biết kiểm tra, biết bảo vệ thông tin và biết sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Toán lớp 2 cho thấy một cách tiếp cận AI rất đáng chú ý: dùng sai sót của máy để rèn tư duy của học sinh

Điểm mạnh đặc biệt của kế hoạch nằm ở cách đưa AI vào môn Toán. Thay vì chỉ sử dụng AI để tạo bài tập hoặc đưa ra đáp án, tài liệu nhiều lần tạo ra tình huống để học sinh phát hiện lỗi của công nghệ.

Trong chủ đề về phép cộng, chẳng hạn, học sinh được đặt vào tình huống “kho sách thông minh”, trong đó máy quét đưa ra số lượng sách và học sinh phải đặt tính, cộng từng hàng rồi đối chiếu với màn hình. Ở một bài khác, giáo viên có thể cố tình nhập số lệch hàng vào máy để học sinh dùng kiến thức của mình phát hiện lỗi.

Đây là một ý tưởng sư phạm có chiều sâu. Nếu giáo viên chỉ cho học sinh thấy “AI tính nhanh hơn con người”, học sinh rất dễ hình thành tâm lí phụ thuộc. Ngược lại, khi học sinh được giao nhiệm vụ kiểm tra AI, các em hiểu rằng kiến thức của con người vẫn cần thiết.

Một ví dụ khác là nội dung về khối trụ, khối cầu. Kế hoạch tổ chức hoạt động “Đố AI”, trong đó hình ảnh hoặc góc nhìn không rõ có thể khiến AI nhận diện sai. Học sinh từ đó hiểu rằng kết quả AI phụ thuộc vào dữ liệu và chất lượng thông tin đầu vào.

Đây là một trong những điểm có giá trị nhất của toàn bộ kế hoạch. Học sinh không chỉ được “dùng AI” mà còn bắt đầu hình thành tư duy phản biện đối với AI.

Năng lực số được xây dựng theo lộ trình từ tìm kiếm, giao tiếp đến bảo vệ dữ liệu

Kế hoạch giáo dục khối 2 không chỉ đề cập năng lực số một cách chung chung mà đã gắn nhiều yêu cầu với mã năng lực cụ thể. Nội dung được phân bố trong nhiều môn học, đặc biệt là Tiếng Việt, Toán và Hoạt động trải nghiệm.

Ở Tiếng Việt, học sinh được hướng dẫn xác định nhu cầu thông tin, sử dụng từ khóa đơn giản, lựa chọn nguồn an toàn và kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ. Ở những hoạt động liên quan đến danh sách học sinh, kế hoạch đi xa hơn khi đề cập đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, không tự ý chụp, gửi hoặc đăng danh sách của bạn lên mạng.

Đây là một lựa chọn hợp lí. Đối với học sinh lớp 2, “năng lực số” không nên bắt đầu bằng những khái niệm kĩ thuật phức tạp. Những hành vi đơn giản như biết thiết bị nào dùng để tìm thông tin, biết chọn nguồn đáng tin cậy, biết không chia sẻ thông tin riêng tư và biết hỏi người lớn khi gặp nội dung bất thường mới là nền móng quan trọng.

Đáng chú ý, kế hoạch còn đưa năng lực số vào hoạt động tạo sản phẩm. Trong bài “Tớ là lê-gô”, học sinh có thể dùng thiết bị số để chụp ảnh sản phẩm sáng tạo và lưu vào thư mục phù hợp. Như vậy, học sinh không chỉ tiêu thụ nội dung số mà bắt đầu tạo và quản lí sản phẩm số đơn giản.

Hoạt động trải nghiệm tạo ra cầu nối giữa nhà trường, gia đình và đời sống

Nếu Tiếng Việt là trục ngôn ngữ, Toán là trục tư duy thì Hoạt động trải nghiệm chính là không gian để những năng lực được hình thành trong môn học chuyển thành hành vi đời sống.

Các chủ đề trong kế hoạch trải nghiệm rất gần với thế giới của học sinh lớp 2: tự chăm sóc bản thân, bảo vệ sức khỏe, đồ dùng cá nhân, gia đình, lao động, nghề nghiệp, giao tiếp, an toàn và các hoạt động cộng đồng. Một số hoạt động còn kết hợp STEM, giáo dục địa phương, kĩ năng sống, an toàn và AI.

Chẳng hạn, ở chủ đề “Tự chăm sóc sức khỏe bản thân”, học sinh được hướng tới những hành vi cụ thể về ăn uống, vệ sinh và vận động. Ở chủ đề về vật dụng bảo vệ bản thân, nội dung được kết nối với an toàn giao thông, phòng bệnh, quyền được chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.

Đặc biệt, kế hoạch có những hoạt động hướng học sinh đến việc quan sát công nghệ trong đời sống. AI không còn là một khái niệm xa lạ trên máy tính mà xuất hiện trong loa thông minh, thiết bị gia đình, công cụ nhắc lịch, thiết bị đo lường hoặc những hệ thống hỗ trợ con người.

Cách đưa AI vào Hoạt động trải nghiệm như vậy có ưu điểm là giúp học sinh trả lời một câu hỏi rất thực tế: “AI đang ở đâu trong cuộc sống của em?”. Khi học sinh nhận ra AI có thể xuất hiện trong những thiết bị quen thuộc, các em sẽ hiểu công nghệ bằng trải nghiệm thay vì chỉ bằng định nghĩa.

Giáo dục đạo đức, quyền trẻ em và kĩ năng sống được tích hợp khá sâu

Một đặc điểm xuyên suốt của kế hoạch là giáo dục phẩm chất không bị tách khỏi kiến thức môn học. Trong Tiếng Việt, các bài đọc về gia đình, tình bạn, trường học, thiên nhiên, hoạt động thể thao và cộng đồng đều trở thành cơ hội giáo dục.

Ví dụ, “Niềm vui của Bi và Bống” được sử dụng để giáo dục tình cảm gia đình, sự quan tâm và chia sẻ. “Em có xinh không?” được kết nối với quyền được tôn trọng, quyền được yêu thương và không bị chê bai ngoại hình. “Một giờ học” tạo cơ hội giáo dục quyền được học tập, quyền được bày tỏ ý kiến và thái độ tôn trọng bạn.

Điểm đáng giá là những nội dung này không chỉ được ghi như một khẩu hiệu. Kế hoạch thường đưa ra luôn gợi ý vị trí tích hợp trong hoạt động dạy học. Ví dụ, giáo viên có thể đặt nội dung giáo dục trong hoạt động tìm hiểu bài, vận dụng, kể chuyện, viết câu ứng dụng hoặc đọc mở rộng.

Điều đó giúp giáo viên dễ chuyển kế hoạch cấp khối thành kế hoạch bài dạy cụ thể. Tuy nhiên, một nguyên tắc rất đúng trong tài liệu cần được đặc biệt lưu ý: mỗi hoạt động chỉ nên đặt một hoặc một số nội dung tích hợp phù hợp, tránh tình trạng “nhồi” quá nhiều mục tiêu vào một hoạt động. Chính tài liệu cũng nhấn mạnh việc chia các nội dung tích hợp vào những hoạt động khác nhau thay vì gom tất cả vào cùng một chỗ.

Giáo dục bảo vệ môi trường được kết nối với công nghệ và đời sống

Một điểm mới đáng chú ý là bảo vệ môi trường không chỉ xuất hiện trong các bài học về thiên nhiên mà còn được kết nối với công nghệ.

Trong Toán, khi học về hình khối, học sinh có thể nhận biết pin cũ có dạng khối trụ và thảo luận về việc thu gom pin để tránh ảnh hưởng môi trường. Kế hoạch đồng thời đưa vào nội dung về tác động của công nghệ số đối với môi trường.

Đây là kiểu tích hợp có giá trị bởi học sinh được nhìn thấy mối quan hệ giữa một kiến thức tưởng như rất nhỏ và một vấn đề đời sống thực tế. “Khối trụ” không còn chỉ là một hình học trên trang sách; nó có thể xuất hiện trong một vật dụng thực tế và dẫn đến câu chuyện về trách nhiệm môi trường.

Tương tự, nhiều bài học Tiếng Việt gắn việc giữ gìn trường lớp, chăm sóc cây xanh, bảo vệ biển, yêu thiên nhiên với những hành động cụ thể. Điều này phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 2: các em cần được chuyển từ “biết” sang “làm”.

STEM xuất hiện như một phương thức tổ chức học tập có tính thực hành

Một ưu điểm khác của kế hoạch là sự xuất hiện của các bài học STEM trong những nội dung phù hợp. Chẳng hạn, Toán có hoạt động “Trải nghiệm thành phố hình học”, trong khi một số hoạt động khác liên quan đến thiết kế sản phẩm, lịch để bàn hoặc tạo ra sản phẩm từ vật liệu đơn giản.

Giá trị của STEM trong trường hợp này không nằm ở việc làm ra một sản phẩm thật phức tạp. Đối với học sinh lớp 2, điều quan trọng hơn là các em được quan sát vấn đề, lựa chọn vật liệu, thực hiện thao tác, thử nghiệm, điều chỉnh và chia sẻ kết quả.

Khi STEM được kết hợp với năng lực số và AI, học sinh có thể hình thành một chuỗi năng lực khá tự nhiên: quan sát vấn đề trong đời sống, sử dụng công cụ phù hợp, tạo sản phẩm, kiểm tra kết quả và giải thích cách làm.

Điểm mạnh lớn của kế hoạch là quan niệm “AI hỗ trợ con người, không thay thế con người”

Nếu phải lựa chọn một tư tưởng xuyên suốt đáng giá nhất của tài liệu, đó chính là nguyên tắc này.

Trong rất nhiều nội dung, học sinh được hướng dẫn sử dụng AI nhưng đồng thời phải kiểm tra kết quả. Khi AI nhận diện hình ảnh, học sinh được tìm hiểu khả năng sai. Khi AI gợi ý câu nói, học sinh phải điều chỉnh. Khi AI hỗ trợ phép tính, học sinh vẫn phải thực hiện phép tính. Khi AI cung cấp thông tin, học sinh phải đối chiếu nguồn.

Trong môn Toán, kế hoạch thậm chí đưa ra tình huống “Sửa đề của rô-bốt”, trong đó học sinh phải phát hiện đề toán do AI tạo ra còn thiếu dữ liệu hoặc câu hỏi, sau đó bổ sung và giải bài. Đây là một hoạt động có tiềm năng rèn đồng thời năng lực toán học, tư duy phản biện và nhận thức về giới hạn của AI.

Quan điểm này cần được giáo viên giữ vững trong quá trình triển khai. Nếu học sinh được phép dùng AI để làm thay toàn bộ nhiệm vụ, công cụ sẽ làm suy giảm cơ hội tư duy. Nhưng nếu AI trở thành “đối tượng để học sinh kiểm tra, phản biện, sửa chữa và khai thác”, công nghệ lại trở thành một phương tiện mạnh để phát triển năng lực.

Kế hoạch có tính liên kết giữa các lực lượng giáo dục

Phần tổ chức thực hiện của kế hoạch xác định trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên phụ trách môn học, tổ trưởng chuyên môn và Tổng phụ trách Đội. Giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm triển khai môn học, xây dựng kế hoạch cá nhân, phối hợp hoạt động tập thể và báo cáo những khó khăn trong quá trình thực hiện. Giáo viên bộ môn phối hợp với giáo viên chủ nhiệm; tổ trưởng chuyên môn có vai trò tham mưu, chỉ đạo, kiểm tra và bồi dưỡng chuyên môn; Tổng phụ trách Đội tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ và rèn kĩ năng sống.

Đây là điều kiện quan trọng để kế hoạch không trở thành một văn bản chỉ dùng để lưu hồ sơ. Một kế hoạch giáo dục chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển thành sự phối hợp hằng ngày giữa những người trực tiếp giáo dục học sinh.

Đặc biệt, kế hoạch thể hiện sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình. Tài liệu ghi nhận sự quan tâm của cha mẹ học sinh đối với việc học tập và sự phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội. Trong bối cảnh giáo dục số, sự phối hợp này càng cần thiết bởi việc sử dụng thiết bị và Internet của học sinh không chỉ diễn ra ở trường mà còn diễn ra tại nhà.

Những điểm cần tiếp tục rà soát trước khi triển khai chính thức

Bên cạnh nhiều ưu điểm, khi đọc tài liệu dưới góc độ một kế hoạch giáo dục thực tế, vẫn có một số điểm nên được rà soát.

Trước hết, phần thông tin hành chính còn một số trường và thông tin cần hoàn thiện. Chẳng hạn, tên trường ở phần đầu vẫn để dạng “Trường ……..”, số lượng giáo viên và học sinh còn để dấu chấm, và có chỗ diễn đạt “Tổng số giáo viên trong khối 4: 09 đ/c” chưa thật rõ nghĩa. Đây là những chi tiết cần chỉnh trước khi ban hành chính thức để bảo đảm tính thống nhất của văn bản.

Thứ hai, kế hoạch có rất nhiều nội dung tích hợp. Đây vừa là ưu điểm vừa là thách thức. Nếu giáo viên cố gắng thực hiện tất cả nội dung được liệt kê ở mọi bài học, tiết học có nguy cơ trở nên quá tải. Vì vậy, khi chuyển từ kế hoạch khối sang kế hoạch bài dạy, cần xác định rõ đâu là mục tiêu cốt lõi của môn học, đâu là nội dung tích hợp và đâu chỉ là gợi ý mở rộng.

Thứ ba, với các hoạt động AI, cần đặc biệt chú ý điều kiện thực tế của học sinh lớp 2. Tài liệu đã nhiều lần xác định giáo viên hoặc người lớn hỗ trợ học sinh khi sử dụng môi trường số. Đây là nguyên tắc cần được giữ nghiêm túc. Các hoạt động AI ở lớp 2 nên ưu tiên trình diễn, quan sát, thảo luận, trải nghiệm có kiểm soát và hoạt động nhóm thay vì yêu cầu học sinh tự do truy cập các công cụ AI trên Internet.

Thứ tư, một số hoạt động nên được kiểm tra lại về tính khả thi thiết bị. Việc tài liệu xác định 100% lớp có ti vi kết nối Internet là một điều kiện thuận lợi, nhưng ti vi không đồng nghĩa với việc mỗi học sinh có thiết bị cá nhân. Do đó, thiết kế hoạt động nên ưu tiên mô hình giáo viên trình chiếu – học sinh quan sát – học sinh thảo luận – học sinh thực hành trên giấy hoặc vật thật khi cần thiết.

Giá trị thực tiễn của Kế hoạch giáo dục khối 2 năm học 2026 – 2027

Xét tổng thể, đây không chỉ là một bảng phân phối chương trình mà đã có dáng dấp của một “bản thiết kế giáo dục” cho học sinh lớp 2 trong môi trường hiện đại.

Giá trị thứ nhất nằm ở sự cân bằng giữa kiến thức nền tảng và năng lực mới. Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Giáo dục thể chất, Nghệ thuật và Hoạt động trải nghiệm vẫn giữ vai trò cốt lõi; AI và năng lực số được đưa vào để hỗ trợ phát triển các năng lực đó.

Giá trị thứ hai nằm ở tính thực tế. Các nội dung được liên hệ với trường học, gia đình, đồ dùng, giao tiếp, thời gian, sức khỏe, môi trường, Internet, thiết bị thông minh, thể thao, nghề nghiệp và cộng đồng.

Giá trị thứ ba nằm ở tư duy phản biện. Học sinh không được định hướng tin tuyệt đối vào AI mà được làm quen với việc kiểm tra, đối chiếu và sửa lỗi. Đây là một năng lực có ý nghĩa lâu dài khi các em bước vào môi trường học tập và xã hội ngày càng chịu ảnh hưởng của công nghệ.

Giá trị thứ tư nằm ở sự chú trọng an toàn số. Việc không chia sẻ thông tin cá nhân, không mở đường link lạ, biết chọn nguồn đáng tin cậy và biết báo người lớn khi gặp tình huống bất thường được đưa vào nhiều bài học khác nhau. Đây là cách giáo dục phù hợp với lứa tuổi hơn nhiều so với việc chỉ dạy học sinh những khái niệm trừu tượng về “an toàn Internet”.

Kết luận

Kế hoạch giáo dục khối 2 năm học 2026 – 2027 cho thấy một định hướng khá rõ: tổ chức dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, tăng cường trải nghiệm và từng bước hình thành năng lực số, nhận thức về AI cho học sinh ngay trong các môn học và hoạt động giáo dục. Phần căn cứ của kế hoạch đã đặt năng lực số vào trong tổng thể nhiệm vụ năm học; phần phân phối thời lượng bảo đảm các môn học nền tảng; còn phần nội dung chi tiết cho thấy nhiều cách tích hợp cụ thể giữa kiến thức môn học với kĩ năng sống, quyền trẻ em, môi trường, an toàn, STEM, năng lực số và AI.

Đặc biệt, điểm đáng ghi nhận nhất không phải là số lượng lần xuất hiện của từ “AI”, mà là cách AI được sử dụng trong kế hoạch. Học sinh được làm quen với AI qua những tình huống gần gũi nhưng luôn đi kèm yêu cầu kiểm tra, đối chiếu, điều chỉnh và chịu trách nhiệm. Trong Toán, học sinh có thể phát hiện lỗi của máy; trong Tiếng Việt, học sinh kiểm tra thông tin AI cung cấp; trong hoạt động giao tiếp, các em biết rằng AI có thể gợi ý nhưng không thể thay thế cảm xúc và lời nói chân thật của con người. Đây là hướng giáo dục có chiều sâu hơn nhiều so với việc đơn giản đưa một công cụ AI vào tiết học.

Có thể xem kế hoạch giáo dục khối 2 là một bước chuyển quan trọng từ tư duy “ứng dụng công nghệ để dạy học” sang tư duy “dạy học sinh sống, học tập và ứng xử có trách nhiệm trong một thế giới có công nghệ”. Nếu khi triển khai, giáo viên tiếp tục giữ được nguyên tắc lấy mục tiêu giáo dục làm trung tâm, lấy hoạt động của học sinh làm trọng tâm và xem AI như một công cụ hỗ trợ chứ không phải người thay thế, kế hoạch sẽ có khả năng tạo ra giá trị thực tế cao.

Quan trọng hơn, kế hoạch này cho thấy giáo dục AI ở tiểu học không nhất thiết phải bắt đầu bằng những kiến thức kĩ thuật phức tạp. Với học sinh lớp 2, giáo dục AI có thể bắt đầu từ những câu hỏi rất đơn giản nhưng có ý nghĩa lớn: Máy có thể sai không? Vì sao máy sai? Dữ liệu là gì? Có nên tin ngay một kết quả trên Internet không? Có được chia sẻ thông tin của mình và của bạn không? Khi công nghệ đưa ra một câu trả lời, con người cần làm gì? Khi học sinh từng bước trả lời được những câu hỏi đó, các em không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn bắt đầu hình thành năng lực làm chủ công nghệ.

Thầy cô Bấm vào đây tải miễn phí

Vì vậy, xét trên phương diện chuyên môn, Kế hoạch giáo dục khối 2 năm học 2026 – 2027 có giá trị ở chỗ kết nối được ba yêu cầu tưởng như khác nhau: kiến thức chương trình, giáo dục con người và năng lực thích ứng với thời đại số. Đây cũng chính là nền tảng để giáo viên tiếp tục phát triển các kế hoạch bài dạy, bài giảng điện tử, hoạt động trải nghiệm, học liệu số và các tình huống giáo dục AI phù hợp với học sinh lớp 2 trong năm học mới.