Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực để dạy môn TNXH lớp 3C theo hướng phát triển năng lực học sinh

I. PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài.

Môn học Tự nhiên xã hội ở lớp 3 có vai trò hết sức quan trọng đối với học sinh lớp 3. Môn học này cung cấp cho học sinh những kiến thức và kĩ năng về cuộc sống xung quanh thuộc các chủ đề gia đình, trường học, con người và sức khoẻ và đời sống thiên nhiên. Nội dung dạy học của môn học này đang hướng tới sự phát triện phẩm chất và năng lực học sinh. Chuyển từ hình thức học để biết sang học để làm là một nét mới và thiết thực nhất trong chương trình mới nói chung và trong môn Tự nhiên xã hội lớp Một nói riêng. Về cấu trúc sách Tự nhiên và xã hội lớp 3 gồm 6 chủ đề và sắp xếp theo trật tự các chủ đề trong Chương trình GDPT mới môn TNXH. Đó là: Gia đình; Trường học; Cộng đồng địa phương; Thực vật và động vật; Con người và sức khỏe; Trái Đất và bầu trời. Mỗi chủ đề cung cấp cho học sinh một lượng kiến thức cơ bản nhất định, giúp các em hiểu biết và trải nghiệm thực tế qua đó từng bước thu thập thêm kiến thức xã hội để định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

Tại trường trường tiểu học Hoàng Hoa Thám luôn được nhà trường đặc biệt quan tâm đến chương trình giáo dục 2018. Nhà trường luôn quan tâm đến các môn học và có những hướng dẫn cụ thể để giáo viên dạy đủ các môn, đảm bảo chất lượng theo hướng đổi mới. Vì thế mà việc dạy học môn TNXH cũng được triển khai thực hiện theo hướng phát triển phẩm chất năng lực và thực hiện một cách bài bản đảm bảo đúng thông tư 32 của Bộ giáo dục và Đào tạo. Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức tập huấn chuyên môn vè phương pháp dạy học môn TNXH. Bên cạnh đó nhà trường cũng đã mua sắp trang thiết bị, cơ sở vật chất để đáp ứng yêu cầu dạy học mới. Tạo mọi điều kiện thuận lợi để giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Chin

Năm học 2023 – 2024 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm và dạy các môn ở lớp 3. Ở lớp 3 áp dụng chương trình giáo dục tổng thể 2018 nên tôi có nhiều bỡ ngỡ. Vì vậy tôi đã dành nhiều thời gian để tham gia tập huấn, nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa để tìm hiểu các phương pháp cũng như hình thức dạy học sao cho phù hợp. Do đó tôi đã quyết định chọn nội dung biện pháp: “Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực để dạy môn TNXH lớp 3C theo hướng phát triển năng lực học sinh” làm nội dung nghiên cứu.

2. Mục tiêu đề tài:

Dạy học phát triển phẩm chất năng lực nói chung, môn TNXH nói riêng là hình thức tổ chức dạy học tạo ra những phương pháp dạy học tích cực, hứng thú học tập của học sinh để thu hút các em thích học, chăm học từ đó các em phát triển các phẩm chất, năng lực cốt lõi của mình, trong đó trò chơi học tập góp phần không nhỏ để tạo ra những phương pháp tích cực đó. Chính vì vậy mà mục đích của đề tài là xây dựng những phương pháp dạy học tích cực, hấp dẫn nhằm thu hút học sinh học tập tích cực, tự giác để học tốt môn TNXH.

3. Điểm mới của đề tài.

- Biện pháp đã bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018 để vận dụng các phương pháp dạy học tích cực dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực giúp các em có hứng thú học TNXH để từ đó phát triển các phẩm chất và năng lực của bản thân.

- Biện pháp đã ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tích hợp những hình ảnh, video để tạo nên tiết học sinh động và đa dạng nhằm thu hút học sinh.

- Vận dụng một số trò chơi trong phần mềm PowerPoint để lồng ghép vào trong một số bài dạy nhằm tạo cho các em không khí vui vẻ, tự giác học tập môn Toán.

- Biện pháp hướng tới giáo dục trong sáng lành mạnh, tạo điều kiện để học sinh tự chủ, tự học, biết vận dụng kiến thức đã học vào đời sống thực tiễn.

II. PHẦN NỘI DUNG

1. Cơ sở lí luận

Môn Tự nhiên xã hội lớp 3 có 6 chủ đề là gia đình, trường học, cộng đồng địa phương, thực vật và động vật, con người và sức khoẻ, Trái Đất và bầu trời. Mỗi chủ đề đều thể hiện mối liên quan, sự tương tác giữa con người với các yếu tố tự nhiên và xã hội trên cơ sở giáo dục giá trị và kỹ năng sống; giáo dục các vấn đề liên quan đến việc giữ gìn sức khoẻ, bảo vệ cuộc sống an toàn của bản thân, gia đình và cộng đồng, bảo vệ môi trường, phòng tránh thiên tai ở mức độ đơn giản và phù hợp.

So với trước đây, chương trình Tự nhiên và xã hội lớp 3 đã tinh giản một số nội dung khó, đồng thời cập nhật hoặc đưa vào một số nội dung mới thiết thực với học sinh; giảm bớt một số nội dung kiến thức trong chủ đề Trái Đất và bầu trời; đưa vào một số nội dung mới như tìm hiểu về lễ hội, về di tích văn hóa lịch sử và cảnh đẹp ở địa phương; một số thiên tai thường gặp và cách phòng tránh; cách bảo vệ sự an toàn của bản thân, phòng tránh bị xâm hại,...

Phương pháp giáo dục trong môn Tự nhiên và xã hội được quán triệt theo hướng phát triển năng lực cho học sinh, cụ thể là:

Chú trọng khai thác những kiến thức, kinh nghiệm ban đầu của học sinh về cuộc sống xung quanh;

- Chú trọng phát huy trí tò mò khoa học, hướng đến sự phát triển các mối quan hệ tích cực của học sinh với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh;

- Hướng dẫn học sinh cách đặt câu hỏi, cách thu thập thông tin và tìm kiếm các bằng chứng, cách vận dụng các thông tin/bằng chứng thu thập được để đưa ra những nhận xét, kết luận mang tính khách quan, khoa học;

- Tăng cường tổ chức các hoạt động tìm tòi, khám phá, liên hệ, vận dụng gắn với thực tiễn cuộc sống xung quanh, qua đó, học sinh học cách giải quyết một số vấn đề đơn giản thường gặp; ứng xử thích hợp liên quan đến sức khoẻ, sự an toàn của bản thân và những người xung quanh; bảo vệ môi trường sống;

- Chú trọng thực hiện nội dung giáo dục thông qua các trò chơi, các hoạt động đóng vai, trao đổi, thảo luận, thực hành, tìm tòi, điều tra đơn giản, từ đó, tăng kỹ năng hợp tác, giao tiếp, tự tin trong việc phát biểu các ý tưởng, trình bày các sản phẩm học tập.

2. Cơ sở thực tiễn

a. Thuận lợi

Quá trình nghiên cứu biện pháp, tôi được nhà trường hết sức quan tâm, hướng dẫn và hỗ trợ nhiệt tình. Lớp 3C có đầy đủ phương tiện dạy học hiện đại như ti vi, intenet và các thiết bị khác để học sinh được học tập theo hình thức đổi mới. Bản thân là giáo viên trẻ, năng động và nhiệt tình nên rất thuận lợi cho việc nghiên cứu và áp dụng biện pháp. Đa số các gia đình phụ huynh học sinh rất ủng hộ và kết hợp chặt chẽ với giáo viên trong mọi vấn đề liên quan đến học tập của con em. Đa số các em học sinh lớp 3 đều ngoan, biết vâng lời thầy cô nên giáo viên rất dễ thực hiện biện pháp tại lớp chủ nhiệm.

b. Khó khăn

- Lứa tuổi lớp 3 còn nhỏ, chưa ý thức được ý nghĩa giáo dục của từng môn học nên các em chỉ chú trọng học môn Toán và Tiếng Việt, chưa quan tâm đến môn TNXH. Một số em ham chơi nên khi học môn TNXH chỉ học qua loa, chưa chú ý, thiếu tập trung nghiên cứu từng nội dung bài học. Một số học sinh thiếu sự quan tâm của gia đình ở nhà nên chưa chịu khó đọc bài, thiếu tập trung, thiếu tự giác, chỉ học theo kiểu đối phó nên các kĩ năng chưa phát triển tốt. Một số bài dạy của giáo viên đối với môn TNXH chưa phong phú đa dạng, chưa thu hút được học sinh, dẫn đến các em chưa quan tâm nhiều đến môn học này.

3. Một số giải pháp thực hiện nhằm phát triển năng lực học sinh khi học môn TNXH (Để tải đầy đủ bản w và bản ppt vui lòng liên hệ zalo: 0942.137.445)

Xem thêm:

Biện pháp Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Toán lớp 3

Biện pháp Vận dụng chuyển đổi số lớp 3

Biện pháp Tổ chức học thông qua chơi lớp 3